Artykuły tematyczne
Publikacje
Gdyby mierzyć dorobek naukowy historyków wileńskich liczbą wydanych publikacji, należałoby uznać, iż było to środowisko prężne. Dalsze badania pozwolą ocenić wartość naukową poszczególnych prac historycznych. Historycy wileńscy rzecz jasna w okresie międzywojennym spełnili nie tylko funkcję naukową, ale także zaspokajali określone potrzeby polskiej społeczności zamieszkującej Wilno i Wileńszczyznę. Ich aktywność naukowa poza środowiskiem była raczej niewielka. Wskazuje na to m. in. przegląd autorów publikujących w latach 1918-1939 w „Kwartalniku Historycznym".Swoje prace ogłosiło tam zaledwie 8 przedstawicieli środowiska wileńskiego. Opublikowali oni łącznie 59 materiałów, w tym 5
artykułów o tematyce historycznej i 54 recenzje. Dla porównania: środowisko lwowskie -114 autorów...... Czytaj więcej >>
Losy historykow wilenskich
Skrótowe zapisy zebrane w toku badań archiwalnych pozwalają jedynie na fragmentaryczne odtworzenie trudnych, a często tragicznych losów przedstawicieli wileńskiego środowiska historycznego. Jego sytuację życiową w okresie wojny określiły - podobnie jak całej ludności polskiej na obszarze Wileńszczyzny -wydarzenia polityczne, jakie nastąpiły po zakończeniu wojny obronnej 1939 r.19 września 1939 r. do Wilna wkroczyły wojska radzieckie. Na mocy układu radziecko-litewskiego z 28 października 1939 r. rejon Wilna został przekazany władzom litewskim. Latem 1940 r. obszar Litwy przekształcono w związkową republikę radziecką. Już w pierwszych miesiącach swej działalności władze litewskie przystąpiły do likwidacji głównego ośrodka polskiego życia naukowego - Uniwersytetu im. Stefana Batorego. Uznając...... Czytaj więcej >>
Represje
W latach 1939-1941 wielu historyków wileńskich zostało poddanych represjom, które zastosowały wobec ludności polskiej władze litewskie a następnie radzieckie. W ramach tzw. Akcji „oczyszczania zaplecza", która objęła głównie urzędników państwowych i inteligencję, 7 historyków wileńskich zostało aresztowanych i wywiezionych do obozów rozsianych na terytorium ZSRR (Jan Adamus, Walerian Charkiewicz, Ludwik Chmaj, Stanisław Cywiński, Mikołaj Dzikowski, Stanisław Kościałkowski, Wiktor Sukiennieki).Większość z nich znalazła się w 1941 r. -po podpisaniu układu polsko-radzieckiego -w Armii Polskiej utworzonej na terenie ZSRR. W jej szeregach przebywali do końca wojny. J. Adamus pełnił funkcję sędziego polowego PSZ, kierował archiwum oraz Muzeum Armii Polskiej w Jerozolimie a następnie w Szkocji;...... Czytaj więcej >>